Epidemiologia

Według najbardziej aktualnych danych z Krajowego Rejestru Nowotworów w 2008 roku w Polsce u obu płci odnotowano łącznie ponad 14 600 zachorowań na nowotwory złośliwe jelita grubego i ponad 10 400 spowodowanych przez nie zgonów. Jeśli weźmie się pod uwagę, że populacyjne rejestry nowotworowe zaniżają zwykle liczbę zachorowań i zgonów o około 20%, rzeczywiste liczby mogą okazać się jeszcze wyższe. Jednak nawet z danych wynika, że w Polsce co 40 minut wykrywa się kolejny przypadek raka jelita grubego, a mniej więcej co godzinę jedna osoba umiera z powodu tego nowotworu.

Zapadalność na nowotwory złośliwe jelita grubego i spowodowana przez nie umieralność stale rośnie. Obecnie Polska znajduje się wśród krajów o średniej zapadalności. Jeśli jednak utrzymają się obecne trendy, wkrótce wejdziemy do grupy państw o wysokiej zapadalności. Należą do nich głównie państwa rozwinięte: na świecie – Stany Zjednoczone i Kanada, a w Europie – Czechy, Słowacja, Węgry i Niemcy.

Dla państw rozwiniętych charakterystyczna jest stosunkowo niska umieralność z powodu nowotworów jelita grubego. W Polsce jednak prawidłowość ta nie znajduje potwierdzenia. Analiza wskaźników śmiertelności (liczby zgonów spowodowanych dana chorobową podzielonej przez liczbę zachorowań) wskazuje, że w naszym kraju z powodu raka jelita grubego umiera około 71 % chorych na ten nowotwór. Potwierdzają to wyniki badania EUROCARE-3, porównującego odsetki przeżyć 5-letnich pacjentów z nowotworami złośliwymi jelita grubego. Polska z wartościami 26-28% zajmuje w tych klasyfikacjach jedną z ostatnich pozycji. Tymczasem w przodujących krajach europejskich odsetki przeżyć 5-letnich sięgają ponad 50%.

Pięcioletnie przeżycia względne dla obu płci chorych na nowotwory złośliwe okrężnicy i odbytnicy w Europie od 1995 do 1999 roku (badanie EUROCARE-4)

Struktura zachorowań mężczyzn na najczęstsze nowotwory złośliwe w Polsce w 2009 roku

Struktura zachorowań kobiet na najczęstsze nowotwory złośliwe w Polsce w 2009 roku

Struktura zgonów mężczyzn z powodu najczęstszych nowotworów złośliwych w Polsce w 2009 roku

Struktura zgonów kobiet z powodu najczęstszych nowotworów złośliwych w Polsce w 2009 roku

Zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn nowotwory złośliwe jelita grubego zajmują drugie miejsce pod względem częstotliwości występowania i liczby spowodowanych przez nie zgonów.

Zapadalność na nowotwory złośliwe jelita grubego u obu płci w zależności od wieku w Polsce w 2004 roku

Nowotwory złośliwe jelita grubego występują częściej u mężczyzn niż u kobiet. Częstotliwość zachorowań wiąże się też ściśle z wiekiem. U obu płci znaczny wzrost zapadalności notuje się po ukończeniu 50 lat, szczyt zaś liczby zachorowań występuje w 8. dekadzie życia.

Najczęstszą lokalizacją (jeśli chodzi o liczby bezwzględne) jest okrężnica, następnie – odbytnica, zgięcie esico-odbytnicze oraz odbyt i kanał odbytu. Zdecydowana większość (95%) guzów to raki, czyli nowotwory złośliwe, wywodzące się z tkanki nabłonkowej.

Częstotliwość występowania nowotworów złośliwych w poszczególnych odcinkach jelita grubego wraz z kodami według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych

Na podstawie: Wronkowski Z., Brużewicz S., „Nowotwory jelita grubego”, Warszawa 2008.